لسان المِله، فرخی یزدی؛

این مورد را ارزیابی کنید
(8 رای‌ها)

امروز بیست و پنجم مهر ماه 1400 خورشیدی مصادف است با هشتاد و دومین سالروز مرگ قهری محمد فرخی یزدی، شاعر آزادی خواه و میهن دوست ایرانیِ عهد پهلوی اول. شاعر لب دوخته ی آزادی و منتقد سرسخت استبداد رضاخانی.

میرزا محمد فرخی یزدی فرزند محمد ابراهیم در سال ۱۲۶۸ هجری شمسی و در شهر یزد به دنیا آمد. محمد تا نوجوانی (15 سالگی) در شهر یزد تحصیل کرده و در همین دوران به دلیل سرودن اشعاری انتقادی علیه مسئولان آموزشی این شهر از مدرسه اخراج شد. بعد ها در سمت نمایندگی مردم یزد وارد مجلس شورای ملی شده و همدوره با ملک الشعرای بهار به فعالیت های سیاسی پرداخت. همزمان با دوران نخست وزیری وثوق الدوله و به سبب مخالفت با قرارداد استعماری 1919 به زندان افتاد. پس از کودتای سوم اسفند 1299 (کودتای رضاخانی) نیز مدتی در باغ سردار اعتماد زندانی شده و سپس از سال 1300 با انتشار روزنامه ی طوفان به صورت جدی وارد فعالیت های مطبوعاتی شد. همزمان اشعار و مقالات انتقادی وی در نکوهش استبداد و در وصف آزادی در نشریه هایی چون پیکار، قیام، طلیعه، آئینه ی افکار و ستاره ی شرق نیز به طبع می رسید.

در سال ۱۳۰۷ خورشیدی، فرخی یزدی به عنوان نماینده مجلس شورای ملی در دوره هفتم قانون‌گذاری، از سوی مردم یزد انتخاب شده و به همراه محمدرضا طلوع، تنها نمایندگان بازمانده در جناح اقلیت (مخالف رضا خان) را تشکیل دادند. وی در این دوره بارها مورد توهین و یا ضرب و شتم نمایندگان و سیاسیون موافق رضاخان (نماینده ی شهر مهاباد) قرار گرفت. بعد ها به آلمان مهاجرت کرده و در نشریه ی پیکار مشغول به کار شد؛ اما مجددا با توطئه و فریب تیمورتاش، وزیر و وکیل محبوب و بعد ها مغضوب رضا خان به ایران بازگشته و تحت نظر قرار گرفت. با ادامه ی مبارزات علیه استبداد پهلوی و استقبال عامه از اشعار و مقالات آزادی خواهانه ی وی و به تبع آن، کینه ی پهلوی اول نسبت به این شخصیت ملی، میرزا محمد خان فرخی یزدی در سال 1318 و در زندان توسط آمپول هوای پزشک احمدی به قتل رسیده و پیکر وی در مکانی نامعلوم (یحتمل در گورستان مسگر آباد تهران) به صورت ناشناس به خاک سپرده شد. مردم هم عصر با فرخی یزدی نیز به پاس آزادگی و آزادی خواهی اش، به او لقب لسان المِله داده اند.

تاریخ ایران در عهد پهلوی اول شاهد موارد بسیاری از این دست جنایت ها علیه بزرگان و مفاخر این مرز و بوم بوده است. چه بسیار آزادیخواهانی که همچون فرخی یزدی، میرزاده ی عشقی و آیت الله شیخ محمد مدرس که تنها به گناه میهن دوستی و مخالفت با استبداد رضاخانی و رفتار های ضد ملی و ارزشی حکومت پهلوی، به اراده ی خان میرپنج و به عملگی پزشک احمدی ها جان پاکشان فدای استقلال و عظمت این خاک مقدس شد. نامشان جاوید باد.

مبدیان

25 مهر 1400

نظر دادن

برای ارسال نظر، تکمیل موارد ستاره‌دار (*) الزامی است.